Mytilus edulis
-Vücut Yapısı-
Bilateral simetrili mollusklerdir.Vücutları yanlamasına basık ve iki
loplu manto ile örtülmüştür.
Mytilus edulis 4-5 santimetre uzunluğunda , sivri uçlu ve kama şeklinde
mavimsi siyah bir kabuğa sahiptir.Manto tarafından salgılanan kabuk sağ
ve sol olmak üzere iki valvlidir.Bu valvler dorsalde ligament ve menteşe
çıkıntı ve girintileri ile birbirine kenetlenir.Kapanmaları ise
ventraldeki addüktör kası sayesinde olur.Mytilus edulis’in kabuğu
açıldıktan sonra , büyük kapanma kası ve sahip olduğu iki çift solungaç
görülebilir duruma geçer.Kabukta kapanma hattında diş bulunmaz.
Baş tamamen köreltilmiştir.Göz ve tentakül bulunmaz.Ağız ve anüs , vücut
ekseninin iki ucunda bulunur.
Ayakları geniş ve adalelidir.Kum veya çamuru kazabilecek şekilde
değişmiştir.Ayak ön taraftaki aralıktan bir balta gibi dışarıya
uzatılabilir.
Manto boşluğunun her iki yanında birer solunum organı bulunur.
Oldukça geniş ve silli olan iki çift solungaçları vardır.Bunları
beslenmede de kullanır.
-Beslenme-
Mytilus edulis filtre görevi
görmektedir.Silleri ile denizde boşlukların içine doğru hızla dönerek
yerleşir ve burada solunum yapar.Diğer bir yandan denizde akıntıdan
besleyici partikülleri filtre yöntemi sayesinde tutar.Hazmı kolay
partiküller açık olan ağızın içine
hızlı bir biçimde dönerek daha çabuk girerler. Hazmı zor olanlar ise
mukusla kaplanır ve bir süre sonra sifonun üzerinden vücudun dışına
atılır.Kabuğun etrafında yığılırlar.Balçıkla yığılmış kümeler oluşur , bu
kümelerde yetişir , büyür.Özellikle midye yataklarında etrafı balçıkla
yığılmış kümeler gözlemlenir ve bu görülebilir yüksekliktedir.
Ortalama bir Mytilus edulis saat
başı bir litre civarında deniz suyunu pompalar.
-Üreme-
Mytilus
edulis ayrı eşeylidir.Gelişmeleri metamorfozdur.
Dişi birey Mayıs ile Ocak ayı arası
su sıcaklığına , akıntıya ve diğer bazı faktörlere bağlı olarak döl verir.
Bu döller 5 ile 12 milyon arası yumurta içerir (1b).Buna rağmen
yırtıcı hayvan ve yok edicilere karşı dayanmak için bu sayıyı arttırmaya
yöneliklerdir.
Trokofora larvası (3) sperm hücresi
(1a) tarafından gelişir.Terminal siliar tepeye ve ekvatoral siliar kuşağa
sahiptir.
Trokofora safhası annelidlerinkine
benzese de dorsalde embriyoral kabuk içermesiyle onlardan ayrılır.
Birkaç gün sonra trokofora
larvasından veliger larvası (4) gelişir.Gözle görülebilir bir çıkıntı
oluşturur.
4-6 hafta sonra larvalar 0,25
milimetre çapına ulaşır ve genç midyecikler oluşur (5).Bu metamorfozdan
sonra öyle bir yapı oluştururlar ki deniz kurtlarına ve sölenter
kolonilerine benzer.Birkaç hafta sonra genç midyeler çaplarının iki katı
büyürler ve birikinti oluşturmaya başlarlar.Sadece en büyük midye (6)
gelgite bağlı kuşakta sıralanır , küçük olanlar derin bölgelere inerler ,
gelgitte hayatta kalamazlar.
En son evreye gelindiğinde ;
midyeler deniz tabanında birbirlerine yapışırlar , bağlanırlar.Midye
yatağı oluşturmak için böyle bir eğilim gösteriyorlar.Özellikle yumuşak
yerlerde meydana gelir.Sadece mavi midye dipte yaşayamıyor , çünkü
genişletilmiş bir sifona sahip olmadığından batmaması gerekiyor.Ama diğer
midyeler çamurun üzerinde yaşadıklarından dolayı geliştirilmiş ve
genişletilmiş bir sifona sahiptir.
Mytilus edulis kendisini sahildeki
kayalara , iskele direklerine , şamandıralara ve gemi karinalarına
bisusları ile tespit ederek yaşar.
-Yayılma-
Kozmopolit dağılım gösterirler.Mavi
ve siyah midyeler aynı türe aittirler ve Amerikan Batı sahili ,
Güney-Kuzey Avrupa sahillerinde bulunmaktadırlar.Japon sularında ise siyah
midyenin birkaç türü bulunmaktadır.
Mavi midyenin en çok geliştiği bölge
sublitoral bölgedir.Siyah midyeler ise mediolittoralde oldukça bol olarak
bulunur.
Kış ayları midyeler için tehlike
teşkil eder.Özellikle buzlanma , midye yataklarının yok olmasına sebebiyet
verebilir.
Diğer bir tehlike de sahile yakın ,
sahilde yaşayan bir grup hayvan midye ile beslenir.Su üzerinde ,
oystercatcher (istiridye yakalayıcısı) adı altında bir tür kuş cinsi ve
tabi ki diğer kuşlar da potansiyel tehlike oluşturmaktadır.Su altındaki
tehditler ise deniz yıldızı , yengeçler , yıldız balığı hatta kuzey
kutbuna yakın yerlerde yaşayan bir tür ördek. Yumuşakçaların en favori
yemi ise mavi midyedir.Özellikle bir deniz salyangozu türü olan Buccinum
undatum , midyeyi kabuğunu radulası ile delip açmaya çalışır.Bazıları ise
daha akıllıca davranarak , nefes almak için kabuğunu açana kadar midyenin
önünde bekler , çevik hareketlerle kendini midyenin sifonunun içinden bir
boşluğa iter ve midye kendini savunamadan çoktan yenmeye başlanmış olur.
Aşağıdaki resimde , deniz yıldızı siyah
midyeyi açmaya çalışıyor.
-Ekolojik Önem-
Midye , kolonilerinin etrafını balçık
ile depolar ve genişletir.Bu da koloni etrafındaki tek biotoptur.Bu
koloniler genellikle yosunların üzerinde büyür.Örneğin : Fucus mytili.
Midye polipleri üzerinde bryozoa ve
balanus çok iyi gelişir.Bazı yumuşakçalar midyenin kabuğunda gelişen
organizmalar ile beslenir. Örneğin : Littorina sp. gibi
Filtre görevi gören Mytilus
edulis’in ekolojik önemi çok fazladır.Araştırmalara göre midyeler çamurlu
deniz suyunu bir yılda süzebilir ve bir mavi midye 14 derece
sıcaklığındaki bir deniz suyunun yaklaşık 1.5 litresini saat başı filtre
edebilir.
-Ekonomik Önem-
60’lı yıllardan bu yana midye
ticareti giderek artmış ve önemli bir pazar oluşmuştur.
Suyun içerisinde yapay midye
yetiştirme alanları oluşturulmuştur. Buna aquakültür adı verilmiştir.
-Problemler-
Midyecilik özellikle Avrupa’nın
yöresel bölgelerindeki biokoenos üzerinde güçlü bir etki yaptı.Ekonomik
yönden büyük kazanç sağladı.
Aşırı midye avlanması da ekolojik
bir problem yaratmıştır.Çünkü midyeler denizlerde verimin azalmamasını
sağlamak için aşırı nitrat akınını engelliyor.
Deniz suyunu filtre ederken , ağır
metalleri topluyor deniz dışına yığıyor.Örneğin Elbe Nehri’nin ağzı , ağır
metallerin nehir yatağında birikmesi sebebiyle normal halinin on misli
büyüklüğüne ulaştı.
Kaynak :
www.ukmarinesac.org.uk/communities/biogenir_reefs/br4_4htm-23k
www.thefreedictionary.com/mytilus%20edulis-9k
www.marlin.ac.uk/species/adult_distrib_mytedu.htm_14k
www.marlin.ac.uk/species/mytedu.htm_11k
NEŞE MÜNİROĞLU
11-01-392
