Megaptera novaeangliae

( Kambur Balina )

Bu sayfadaki bilgilerin Powerpoint Sunumunu (ppt dosyasını) www.sunumbankasi.net adresinde bulabilirsiniz

You can find the powerpoint presentation of this web page content at www.sunumbankasi.net

 

Sınıflandırması:
Regnum :Animalia
Phylum :Chordata
Classis :Mammalia
Ordo :Cetacea
Familia :Balaenopteridae
Genus :Megaptera
Species :novaeangliae

Yaşam Alanları:
Kambur balinalar,kutup suları ve tropikal sularda,bunlardan özellikle Atlas Okyanusu,Büyük Okyanus ve Kuzey Buz Denizi’nde yaşarlar.Yaşam alanları ayrıca Bering Denizi suları ve Ant-arktika çevresindeki suları da içermektedir.

Fiziksel Özellikleri:
Kambur balinalar genellikle 14.6-15.2 m. uzunluğa ve 31-41 ton ağırlığa ulaşırlar.Dişiler er- keklerden daha iridir ve bu özelliğe sahip az sayıdaki memeli türünden biridirler.Olağanüstü bir birey 18.9 m. uzunluğa ve 48 ton ağırlığa ulaşabilir.Kambur balinaların beyinciği,beyninin top-lam ağırlığının yaklaşık olarak %20’sini teşkil eder;beyni diğer Mysticete balinalarınkinden çok farklı değildir.Koku alma duyusuna ait organları oldukça indirgenmiştir ve koku alıp almadıkları konusunda kuşku duyulmaktadır.Gözleri küçüktür ve su basıncına karşı dayanmaya uyum sağla- mışlardır.İşitme ile ilgili kanalları dardır ve kafasının üzerinde,gözlerinin gerisinden fazla uzak olmayan ufak bir deliğe açılır.Kambur balinaların ayırt edici en farklı dış özellikleri,yüzgeç bü-yüklüğü ve şekli,kuyruk rengi ve şekli bir de dorsal yüzgeç şeklidir.Yüzgeçleri oldukça uzundur ve uç kenarlarında ufak yumrular vardır.Yüzgeçlerin rengi büyük ölçüde beyazdır.Kelebek şek- lindeki kuyrukları,kolaylıkla ayırt edilebilen gri ve beyaz renkteki desenleri üzerlerinde bulundu-rurlar ve tarak kabuğu(Pecten) şeklinde kenarları vardır.Dorsal yüzgeçleri,küçük bir üçgen ya da bir kanca şeklinde olabilir ve basamak ya da hörgüç şekline sahip olmaları ‘Kambur’ isminin bir kaynağıdır.Ventralinde 14-35 arasında büzgüler bulunmaktadır.Kambur balinalar,herhangi bir sırtı yüzgeçli balinaya göre en çok balina yağı yoğunluğuna sahiptir ve mavi balinayı göz önüne aldığımızda,kambur balina yoğunluk sıralamasında ikinci sıradadır.Balina yağı yoğunluğu,yılın farklı zamanlarında değişiklik gösterir ve bunda yaşın ve psikolojik durumun da etkisi vardır.Ba- lina plakları,siyahımsı,sert ve kalın kıllarla birlikte genellikle tamamen siyah görünürler.
 

Besinleri:

Kambur balinalar çok hareketli ve fırsatçıdırlar.Planktonları,su yüzeyindeki bitki ve hayvan-lardan oluşan yaşam formlarını ya da sürü halindeki balıkları yiyerek beslenirler.Yedikleri ba-lıklar genellikle ticari yönden kullanılan,ekonomik bir değere sahip balıklardır.Kambur balina-ların beslenme işi yaz boyunca gerçekleşir.

Av:Atka mackerel ve Pacific saury,kambur balinaların doğuda,Büyük Okyanus’un kuzeyinde ge- nellikle en fazla buldukları ve beslendikleri balıklardır.Ayrıca kambur balinalar,Büyük Okyanus’ un kuzeyinde ve Bering Denizi’nde krill(euphausiids),Ammodytes americanus,kum mızrağı (Branchiostoma),ringa,capelin ve mackerel yiyerek  beslenirler.Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde bulunan kambur balinaların besinlerinin %95’ini balıklar oluşturur.Atlas Okyanusu’nda yaşayan bu balinalar Cape Cod ve Grönland yakınlarında bulunurlar ve kum mızrağı,ringa ve Pollachius pollachius(Morinaya benzer bir balık) ile de beslenirler.Avustralya ve Antarktika yakınlarındaki sularda yaşayan kambur balinalar da krill(euphasiids) ile beslenirler.

Beslenme Alışkanlıkları:Hayvan beslenirken önce besini ve suyu ağzına alır.Daha sonra ağzını kapatır ve suyu sıkıştırır.Bu sıkıştırmanın etkisi ile besin,balina plakları tarafından yakalanır ve sonra yutulur.Çatal kuyruklu balinagillerden sırtı yüzgeçli balinalarda bu beslenme mekanizması-na dil ile yardım edilir.

    Kambur balinalar beş temel beslenme davranışına sahiptirler.(İlk üç tanesi,son iki tanesinden daha çok gözlenmektedir.)

1.Kambur balinalar okyanus yüzeyinde bulunduklarında ve bir çember etrafında yüzerlerken kar- maşık bir beslenme davranışına sahiptirler.Böyle zamanlarda kuyruklarıyla suya vurarak avları-nın etrafında bir köpük çemberi meydana getirirler.Ondan sonra çemberin altına dalarlar ve avla-rını ele geçirmek için ağzı açık bir şekilde çemberin merkezinin hizasından su yüzeyine doğru çı-karlar.

2.Kambur balinalar saldırıya benzer bir davranış da sergilerler.Plankton ya da balık sürülerinin içinden yukarıya doğru dikey ya da eğik bir şekilde yüzerek geçerlerken beslenirler.Bu olay sade-ce besinin bol olduğu zamanlarda meydana gelir.Ayrıca bazı durumlarda lateral ve/veya ters dö-nerek yapılan saldırılar aracılığıyla da gerçekleşebilmektedir.

3.Bazı kambur balinalar hava kabarcığı davranışı denilen bir beslenme davranışı gerçekleştirirler; suyun altında soluk vererek hava kabarcığı bulutları ve sütunları meydana getirirler.Bu geniş, bir-birleri ile bağlantılı hava kabarcıkları kümesi,suyun altında soluk verilmesi ile oluşarak avları bir araya toplayarak küme haline getirir veya sürü halinde toplar.Beslenmenin sualtında gerçekleştiği tahmin edilmektedir.Bundan sonra,kambur balina hava kabarcığı bulutunun içinden yavaşça su yüzeyine doğru yükselir.Bir kaç soluk alıp verme işlemi ve fazla derine olmayan bir kaç dalıştan sonra önceki manevra tekrarlanır.Bu davranışın,avın bulunmasında veya avın hareketsiz hale ge-tirilmesi ve şaşırtılması yoluyla ele geçirilmesinde yardımcı olduğu görülmektedir.Ayrıca bu, av-da bir irkilme etkisine neden olarak predatörün avı bulmasına yardımcı olabilir veya predatörü avdan gizleyebilir.Sütunlar,kambur balinanın sualtında geniş bir çember etrafında yüzerken soluk vermesi ile şekillenir.Tek bir sütun,sütun sıraları,yarım daireler ya da tam daireler oluşturulabilir. Bu daire,avları bir araya getirmede ya da sürü halinde toplamada yakalayıcı bir ağ gibi iş görür.

4.Kambur balinalar kuyruk vurma metodunu kullandıklarında kuyruklarını suyun içinde kamçı gibi vururlarken geniş bir çember etrafında yüzerler.Asıl beslenme,türbülansın merkezinde mey-dana gelir.

5.Kambur balinalar kuyruklarını suya daldırır gibi vururlarken derine inmeyen dalışlar gerçekleş- tirirler.Hayvan,keskin bir U dönüşü yaparken 180^o  lik bir yuvarlanma hareketini gerçekleştirirler ve sonra balina,kuyruğu tarafından yaratılan türbülans alanının içinden yavaşça yiyeceklere saldı-rır.

    Bazen kambur balinalar bu metodların bazılarını birleştirirler.Örnek olarak,kum mızrağı ile beslenmek için hava kabarcığı davranışı ve kuyruk vurma davranışının birleşimini kullanırlar. Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta da yavru kambur balinalar bir yılda sütten kesildikleri halde iki yaşından daha genç olanlar kuyruk vurma davranışını kullanmazlar.Ama,sütten kesil-miş daha büyük yaştaki gençler arasında bu kuyruk vurma davranışı bir kaç defa görülmüştür. Ayrıca,cinsiyetler arasında, kuyruk vurarak beslenme sıklığında herhangi bir farktan söz edile-mez.

Üremeleri:

Kambur balinaların çok eşli(polijini/poligami) çiftleşme sistemine sahip olduğu,erkeklerin cinsel faaliyeti olan dişileri elde edebilmek için saldırganca yarışmalarından anlaşılmaktadır.Erkekler için herhangi bir ebeveyn sorumluluğu bulunmamaktadır.Kambur balinaların üreme tabiatları    memelilere özgü olan tipik özellikleri gösterirler.Üreme mevsimi kış boyuncadır ve tropikal su-larda gerçekleşir.

Çiftleşme ve Gebelik Dönemi:Çiftleşme için erkek ve dişi bireyler ilk önce aynı hizada yüzerler ;ondan sonra yuvarlanarak,yüzgeçlerini ve kuyruklarını vurarak dikkat çekmeye çalışırlar.Ardın- dan her ikisi de suya dalarlar ve ondan sonra ventral yüzeyleri temas halinde iken dikey olarak su yüzeyine çıkarlar.Yüzgeçlerinin biraz aşağısındaki bir noktaya kadar sudan çıkarlar. Ardından,  ikisi birlikte su yüzeyinde yatay duruma geçerler.Gebelik dönemi 11-11.5 ay sürer.Bu süre bo-yunca embriyo her ay  yaklaşık olarak 17-35 cm. arasında büyür.

Doğum Sonrası Gelişim:Yavrular her iki yarım kürede de ılık tropikal veya tropikale yakın su-larda doğurulurlar.Yeni doğan yavrular genellikle 4-5 m. uzunluktadır ve yaklaşık 5 ay boyunca anneleri tarafından emzirilirler.Dişilerin sütü son derece besleyicidir ve yüksek miktarda yağ,pro- tein,laktoz ve su içerir.Cinsel olgunluğa genellikle 4-5 yaş arasında erişilir.Erkeklerde penis u-zunluğu cinsel olgunluğun bir belirtisi olabilir.Cinsel olarak olgunlaşmış erkeklerde testislerin a- ğırlığı ve spermlerin gelişme hızı üreme mevsimi boyunca artar,dişilerin ovulasyonu ile aynı za-mana rastlar.Dişilerde cinsel olgunluğa ulaşıldıktan sonra ovaryum ağırlığı tamamen sabit kalır. Ovulasyon yaklaşırken,dinlenen ovaryumların yüzeyindeki Graafian folikülleri büyür.Her üreme mevsiminde genellikle sadece bir ovulasyon gerçekleşir.Üreme genellikle her iki yılda bir defa meydana gelir ama her üç yılda iki defa da gerçekleşebilir.İkinci durumda ,emzirme 5 aydan daha uzun sürebilir.Eğer bir dişi doğumdan kısa bir süre sonra hamile kalırsa,gebelik ve emzirme eş zamanlı olarak ilerleyebilir.

Davranışları:

    Kambur balinalar gruplar halinde yaşarlar.Mevsimlik olarak tropikal sulardan kuzeydeki bes-lenme yerlerine göç ederler.Tropikal sularda yoğun olarak sığ sahillerde bir araya gelirler. Genel-likle beslenme ve üreme yerleri arasında derin okyanus göçmenleridirler.Kambur balinaların bü-yük çoğunluğu Long Island,New York ya da Cape Cod,Massachussetts bölgesine ulaşana kadar kıyı sularına girmezler.Derin sularda,sığ sulardakine göre daha geniş alana yayılma eğiliminde-dirler.

Göç:Kambur balinalar,kuzey ve güneydeki bölgeler arasında iklimsel döngü evrelerinde göç e-derler.Göç büyük ölçüde beslenme ve üreme işlevleri ile bağlantılıdır.Düzenli olarak daha soğuk olan suları(bahar,yaz ve sonbahar boyunca beslendikleri yerler) sığ tropikal sahillerin kışı geçire-bilecekleri bir bölgesine(beslenemedikleri yerler) gitmek için terkederler.Direkt rotalarında bir kara parçası olduğu zaman sahil sularından geçme eğilimindedirler.Kambur balinalar baharda gü-ney kutup dairesine oldukça yakın sularda çok sayıda bulunurlar ve yaz boyunca orada kalırlar. Mevsim ilerledikçe sayıları azalır.Kambur balinaların göç nedeni olarak yavrularını doğurmak için daha sıcak sular bulmak ve aynı zamanda eş bulmak ve çiftleşmek olduğu düşünülmüştür.

Belirli Bir Bölgeye Aitlik:Belirli bir bölgeye aitlik hakkında doğrudan bir kanıt yoktur, ancak, bireyler ya da grupların duyarlı olduğu tercih edilen bazı alanlar vardır.Çoğu kambur balinanın beslenme ve çiftleşme alanlarına mevsimsel olarak geri dönmesi bunu desteklemektedir.
Yüzme ve Dalma:Yüzme hızı saatte 27 km.ye ulaşabilirken göç esnasındaki hızları saatte 3.8-14.3 km. arasındadır.Yavrusu olan kambur balinalar en yavaş yüzerken bu grupta bulunan yalnız balinalar daha hızlı yolculuk ederler..Kambur balinalar 15-20 dakika için 6-7 m. derinliğe dalar-lar.Dalış esnasında soluk alış verişi düzenli değildir ve dalarken kuyruğunu kaldırmazlar.Daha u-zun dalışlarda kuyruk kaldırılır ve hayvan düzenli bir şekilde soluk alıp veriyorken dalışlar ara-sında yaklaşık 4 dakika için su yüzeyine çıkar.
Kur Yapma:Kur yapmanın dört çeşidi,
1.Hayvan pektoral yüzgeçlerinden biriyle suya vurabilir.
2.Hayvan sırt üstü uzanabilir ve yüzgeçlerinden birisini sırayla suya vurabilir.
3.Hayvan başının dorsalini yüzeye paralel şekilde kaldırabilir,ondan sonra ileriye doğru gitmeden suyun altına dalabilir.
4.Hayvan yuvarlanarak ilerlerken yüzgeç ya da kuyruğu yatay olarak değil dikey olarak kaldırılır.
Saldırgan Davranışlar:Bir gruptaki eskort balinalar,anne balina-yavru balina çiftine eşlik edebi-lirler.Bunlar gruba yaklaşan diğer kambur balinalara karşı saldırgan olurlar.Bazen soluk delikle-rinden veya ağızlarından kabarcıklar üfleyerek bir görüntü oluştururlar.Çoğu eskort balinanın er-kek olduğu sanılmaktadır.Koruyucu davranış,kuyruğunu yatay veya dikey olarak vurmayı gerek-tirebilir ve bu davranışlar vücudu tahrip ederek acı verebilirler.Bu saldırganlık,balina avlayan botların grubun yakınına gelmesi durumunda bu botlara yöneltilebilir.Genelde,balina grupları, tek balinalardan daha saldırgandırlar.
Diğer Hayvanlarla İlişkileri:Kambur balinalar,çatal kuyruklu balinagillerden sırtı yüzgeçli bali-nalarla(özellikle Fin balinaları) yiyecek için yarışabilirler.Bir de bir çok deniz kuşu,kambur bali-nanınki ile aynı yiyecekleri avlayıp yerler.Son olarak,Minke balinaları,kambur balinaların popu-lasyonları ile yakınlık içerisindedirler.



Habitatları:
Kambur balinaların habitatı,Antarktika’yı çevreleyen sular ve Bering Boğazı kadar iyi olan Kuzey Buz Denizi,Atlas Okyanusu ve Büyük Okyanusu içeren kutupsal sulardan tropikal sulara kadardır. Göç süresince sahil ve derin okyanus sularında bulunurlar.Genel olarak,Long Island, New York ve Cape Cod,Massachussetts bölgesine ulaşana kadar sahil sularına girmezler.Kambur balinalar birkaç populasyona ayrılmışlardır.Bunların çoğu izole olmuştur,ama bazı durumlarda az da olsa değiş tokuş gerçekleşmektedir.Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde iki soy ve Büyük Okya-nus’un kuzeyinde de iki soy bulunmaktadır.Güney yarım kürede de izole olmuş yedi soy vardır.

İnsanlar İçin Ekonomik Önemi :
Pozitif (Olumlu):
Kambur balinalar,modern balina avlama devrinde,balina avcılarının yaşamı açısından pozitif bir ekonomik öneme sahiplerdi.Onlar,balina avcıları tarafından yoğunlukla avlanan dokuz türden biriydiler.Yağları,lambalar için bir çeşit yanıcı yağ olarak ve makineler için bir çeşit yağlayıcı madde olarak talep ediliyordu.Balina yağı,hammadde olarak en çok da margarin için gerekliydi ve bir yemek yağı unsuruydu.Balina eti,insanların tüketimi için işlenirdi,hayvan yemi yapılırdı, geri kalanlar ise gübre gibi kullanılırdı.
Negatif (Olumsuz):
Kambur balinalar,Kanada’nın doğu sahil bölgelerinde kıyıya yakın bulunarak morina ve ringa kapanlarına zarar verirler ve gevşek,uzun boylardaki sabit olan ağları yırtabilmektedirler.

Korunmaları:
Statü:Özel bir statüleri yoktur.
Günümüzde,dünyadaki sularda .000 tane kambur balinanın olduğu,1000-3000 arasında kam-bur balinanın daha olabileceği tahmin edilmektedir.En sağlıklı populasyonlar Atlas Okyanusu’ nun kuzey batısında bulunmaktadırlar.Beguia,Cape Verde Adaları,Grönland ve Tonga Adaları yakınındaki suları içeren diğer bir kaç bölgede küçük populasyonlar vardır.Bugün,kambur balina-ların korunması için getirilmiş özel bir statü yoktur.Çünkü,küresel kambur balina populasyonu güçlenmeye ve kendini yeniden büyütmeye başlamıştır.Uluslararası Balina Avlama Komisyonu ticari balina avı üzerine bir moratoryum kurduğunda,1985 yılında koruma için bazı önlemler a-lınmıştır.Yirminci yüzyılın başlarında modern balina avlama dönemi süresince,kambur balinalar, tropikal beslenme alanlarında ve kuzeydeki beslenme alanlarında kıyıya yaklaşmalarındaki bira-raya toplanma eğilimlerinden dolayı kaynaklanan yüksek derecede saldırıya maruz kalıyorlardı. 1910-1916 yılları arasında 60000’den fazla kambur balina güney yarım kürede öldürüldü ve 1930’larda ve 1950’lerde sömürünün diğer doruk noktaları gerçekleşti.Büyük Okyanus’un kuze-yinde,1962-1963 yıllarında 3000’in üzerinde kambur balina avlanması ile buradaki en büyük av gerçekleşti.Tüketme problemi ile mücadele etmek için,kambur balinaları avlamak Antarktika’da 1939 yılında yasaklandı ise de bu plandan 1949 yılında vazgeçildi.Güney yarım kürede 1963’de, Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde 1956’da ve son olarak da Büyük Okyanus’ un kuzeyinde 1966 yı-lında kambur balina avlanması yasaklandı.

Diğer Açıklamalar:
Bazı kambur balinaların,hemen hemen beyaz renkte,oval şekilli yaraları vardır.Bunlar parazi-tik deniz Petromyzon’larının izidir.Kambur balinaların diğerlerinden daha az sayıda predatörleri vardır. Onlar,bazen rahatsız edilmekte,katil balinalar tarafından öldürülmekte ve köpek balıkları onların ölü vücutlarıyla beslenmektedirler.Kambur balinaları etkileyen hastalıklar hakkında az bilgi bulunmaktadır.Ancak,gerçek çatal kuyruklu balinagillerden sırtı yüzgeçli balinalar karaciğer sirozuna ve meme iltihabına yakalanırlar.Kambur balinaların bu hastalıklara yakalanıp yakalan-madığı henüz bilinmemektedir.Kambur balinalar,bütün Balaenopteridae’lerin içinde en fazla pa-raziti olandır.Ekto ve endoparazitlerin geniş bir çeşitliliğini taşıma eğilimindedirler.Parazitlerin sayısı,yüzme hızı ile ilgili olabilir;Kambur balinaların yavaş hızı,birikimin gerçekleşmesine izin vermektedir.Kambur balinaların yara izlerinde,çiziklerinde,çenelerinde ve ürogenital açıklıkların-da yaşayan farklı tiplerde bitler bulunmaktadır.Balinanın içinde yaşayan endoparazitlerden Hel-mintler,balinanın yağlarında,karaciğerinde,mesenterinde ve barsağında yaşarken, Ogmomaster ceti(Balaenopteridae’ye özgü ticari bir nematod) balina plaklarında yaşar.Kambur balina yağının içerdiği rapor edilen kirletici maddeler DDT,PCB’s,chlordane ve dieldrin’dir.Bu toksinlerin sevi-yeleri,kambur balinaların göçleri süresince değişmektedir. Beslenme boyunca ölçülen seviyeler en yüksek,üreme boyunca ölçülen seviyeler en düşüktür.
KAYNAKLAR:
1) http://animaldiversity.ummz.umich.edu
2) http://nsrl.ttu.edu
3) http://whalewatch.to
4) http://thebigzoo.com
5) http://www.picsearch.com
 

BURAK BAYILI
04-02-5006