Globicephala melaena
Takim : Carnivora (Etciller)
Alt-takİm Pinnipedia
Familya: Phocidae
Tür: Monachus albiventer. (Akdeniz Foku)
Takim: Cetacea(Balina ve Yunuslar)
Alt-takim : Odontoceti (Dişli Yunusgiller)
Familya: 1. Ziphidae,
Tür: Ziphius cavirostris,
Familya: 2. Delphinidae
Tür: 2.1 Delphinus delphis, (Tirtak)
2.2 Tursiops tursio, (Afalina)
2.3 Grampus griseus, (Çizikli yunus)
2.4 Globicephala melanea,
3. Phocoenidae,
Tür: Phocoena phocoena, (Azak Yunusu)
Familya: 4. Physeteridae,
Tür: Physeter macrocephalus, (Kocakafa)
Alt-takim: Mystacoceti (Sakallı balinalar)
Familya: 1.Balaenopteridae,
Tür: 1.1 Balaenoptera physalus,
1.2 Balaenoptera musculus,
Genellikle Deniz memelileri olan Cetace'lerin büyük boyda olanlarina
halk dillerinde Balina denir. Aslında gerçek balinalar, ağizlarinda yer
alan, süzgeç şeklinde siralanmiş ince çubuklara (balena) sahiptirler.
Kemiksi veya lifsi yapıdaki bu süzgeçler, başta krill (derinsu karidesi)
olmaküzere planktonik organizmalari, sardalya, hamsi gibi veya diğer
pelajik baliklarin larva ve genç fertlerini sudan süzer. Bu nedenle
Mystacoceti'ler beslenebilmeleri için çok büyük mikdarlarda su filtre
etmek durumundadırlar. Bu sular süzüldükden sonra, ağızın yan tarafından
dışarıya püskürtülürler. Bu alt-takımda başın gerisine doðru iki adet
solunum deliği bulunur.
O d o n t o c e t'ler:
Bu alt-ordoda yer alan türlere, çenelerinde yer alan ve türlere göre
sayIlarI değişen konik dişler nedeni ile dişli balinalar da denmektedir.
Bazı türlerde dişler çeneye gömülü durumdadır. Bu alt-ordo türlerinde
Mystacoceti'lerdeki balinalı süzgeçler yoktur. Diğer bir ayırıcı özellik
de, başın gerisine doğru bir tek solunum deliğinin bulunuşudur. Bu alt-ordoda
yeralan türlerin pek çoğunda, Karadenizde rastlanan Beyaz Balinada da
görüldüðü gibi, ağız uzantısı ile, tek olan solunum deliği arasında
melon (kavun) adı verilen içersinde yağlı bir tür sıvı bulunan þiþik bir
kütle yer alır. Bu kütle canlının hidrostatik dengesini sağladığı gibi,
seslerin algılanmasına da hizmeteder. Diþli Balinalar veya daha doðrusu
Yunuslar, su altýnda çeşitli sesler çıkartabilmektedirler. Su altında
çok seslilikleri ile tanınan Beyaz balinalar (Delphinapterus) ,
genellikle 0.5 saniye süreli çeşitli tonlarda ıslık sesleri ve saniyede
5-100 defa tekrarlanan tıklamalar çıkartmaktadır. Islık sesleri 7.000c/s
ile başlayan ve 15.000c/s ile sonuçlanan, insan kulağı ile algılanabilen
dalga boylarına sahiptir. Yunusların çıkarttığı sesler ise 120 kc/s
dalga boyuna kadar varabilir.
B A L i N A Y U N U S
-----------------------------------------------------
Süzgeç (balena) Var Yok
-----------------------------------------------------
Dişler Yok Var
------------------------------------------------------
Solunum deliği 2 adet 1 adet
-----------------------------------------------------
-----------------------------------------------------
Ağız gaga þeklinde Hayır Evet
-----------------------------------------------------
Başta şişlik (melon) Yok Var
Uzun-yüzgeçli pilot balına genellikle soğuk iklimlerde ve Kuzey Pasifik
hariç bütün okyanusların dondurucu sularında yayılış gösterirler ve
başka bir yere göç etme sansı yoktur.
SINIFLANDIRILMALARI:
1828 de yapılmış ve artık
Globicephala melaena (‘küre kafalı’)diye adlandırılmıştır. Kafatasları
ve yüzgeç uzunlukları farklılıklar gösterdiğinden 1971 e kadar belli bir
tür çeşitlenmesi yapılamamıştır. Sonradan uzun yüzgeçli pilot balina ve
daha küçük yüzgeçli pilot balina adlı iki türü olduğu kanıtlandı.Fakat
hala bazı alt türlerinin olduğuna dair tartışmalar sürmektedir.Son
zamanlarda üzerinde fazla araştırma yapılmadığından fazla
bilinmemektedir.Özel isimleri melas(‘siyah anlamında’),bundan dolayı tam
olarak ‘siyah küre kafalı’ adıyla bilinirler.
TANIMLAMALARI:
Vücutlarının 1/3 ünü kaplayan uzun
sırt yüzgeçleri vardır. Genç balinalarda ise yüzgeçler tamamen
gelişmediğinden üçgenimsi bir yapıdadır. Kafa yapısı köşeli ve
dardır,ağız yapısı küçüktür. Alt çenesinde 8,üst çenesinde 13 diş
bulunur. Vücut renkleri koyu kahverengi,gri veya siyahtır. Genç
balinalarda ise vücut renkleri daha açık tonlardadır. Denizde göç
etmeyen türleri koyu renktedir. Balinanın boğaz ve alt kısmı beyaz yada
açık renklidir. Gözlerinin arkasından başlayan ve kuyruk kısmına kadar
giden ince bir çizgi açıkça görülebilmektedir. Sırt kısmında eğer
şeklini andıran lekeleri vardır. Erkeklerde maksimum uzunluk 8,5
m,dişilerde ise 6 m ye varabilmektedir. Maksimum ağırlık erkeklerde 3.5
ton,dişilerde 2.5 tondur
Uzun yüzgeçli pilot balina genelde grup halinde bulunurlar ve genelde
minke balinası ,cetoceanslarla grup oluştururlarbalinanın sırt şekli onu
diğer balina cinslerinden ayırt etmek için yeterlidir.başka gözle
görülen ayırt edici özelliklerinden biri yüzgeçlerinin
farklılığıdır.Uzun yüzgeçli pilot balinalar genellikle suyun yüzeyine
yakın hareketsiz dururlar veya hareketlenmeleri çok yavaştır.diğer
balinalarda görülen su püskürtmesi bu türde görülmemektedir.
DOĞAL YAŞAM ALANLARI:
Bu balinalar çok soğuk 1 (dondurucu
soğuk ) veya yüzeyin 0-25cantigrat derece olduğu yerleri tercih ederler.
Bunlar genelde okyanus türleridir.
Beslenmek için genelde sığ suları tercih ederler . Yaz aylarında batı
Kanada’ya göç ederler.
BESLENMELERİ:
Bu balinaların temel besin kaynağı
mürekkep balığıdır. Bulamadıkları zaman diğer küçük balıklarla
beslenirler. Beslenme sorunları yoktur bir şekilde bu ihtiyaçlarını
karşılarlar.
HAREKET BİÇİMLERİ:
Tipik uzun yüzgeçli pilot balina
ailesi 50-100 bireyden oluşur. Akrobatik değillerdir,yavaş ve yüzeyde
durmaya dikkat ederler.kendi aralarında iletişim kurmak için
çıkarttıkları sesler vardır.
DAVRANIŞLARI:
Önceleri balıkçılılar bu balinayı
ringaya bulmakta yardımcı olarak su altında kullanılmaları nedeniyle bu
balinaya ‘pilot’ lakabı verilmiştir.
Uzun yüzgeçli pilot balinanın güçlü sosyal bağları vardır. Grubun bir
üyesi herhangi bir nedenden zarar görür yada hastalanırsa diğer
balinalar onun etrafını korumak için sararlar.
Bu türün yaşam süresi 40-50 yıl arasındadır. Balinaların göç sırasında
liderlerini takip ettikleri görülür. Bu davranış sürüden ayrılmamanın
sonucu olabilir.
İNSANLARLA OLAN İLİŞKİLERİ:
1888 yılında 100 tane yakalanmış ve bu zamana kadar avlanması süre
gelmiştir. Kıyılılara yakın yaşadıkları için avlanmaları kolay olmuştur.
Yüzyıllardır bu balinayı avlamak için Kuzey Atlantik’te ava
çıkmışlardır.1936-1978 yılları arasında yılda ortalama 1552 adet bu
balinadan yakalanmıştır. 1941 yılında beklenmedik bir şekilde Faroe
adalarında 4325 adet yakalanmıştır. Protesto ve kampanyalara rağmen
Faroe adalarındaki yaşayan halk bu balinaların katliamına devam
etmektedir ve bu sebepten ötürü okyanus sularında hala kan
dökülmektedir.
KAYNAKLAR : www.cetacea.org/if pilot
www.macsis/mammals.htm
www.marine mammals’ greatest hits
www.mmsc.org/info/whale_pilot
www.mmsc.whales.gn.apc.org/cons-pollutions
DERVİŞ AHMET AYDIN
04-01-4424
