 









































































|

Sinonimleri:Raja pastinaca (Linnaeus,
1758), D. Pastinaca (Rafinesque, 1810; Maurin & Bonnet, 1970), Trygon
pastinaca (Cuvier, 1817; Solijan, 1963), T. Vulgaris (Risso, 1826;
Moreau, 18819), Pastinaca laevis (Gray, 1854), Dasybatus pastinacus (Garman,
1913).
Genel özellikler
Dağılım: Çalışma sahamızı oluşturan Ege
denizi de dahil tüm denizlerimizde bulunur. (Oray,1989; Mater ve
Bilecenoğlu,1999) Genel dağılım olarak; Madeyra ve Fas`tan kuzeye doğru
İngiltere adaları, Norveç`in güneyi ve Baltık`ın batı bölümlerine kadar
olan Atlantik kıyılarında; Ayrıca Akdeniz`in ve Karadeniz`in tamamında
bulunmaktadır.
Morfoloji: Burun kısa ve geniştir.
Vücut diskinin ön kenarları oldukça düzgün olup, arka kenarları hafif
dışbükeydir. Kuyruk vücut diski uzunluğunun 1,3-1,5 katı kadardır.
Beşinci solungaç yarıkları arasındaki mesafe, ağaz genişliğinin yarısı
veya daha azı kadardır. Ağzın içinde 5 adet papilla vardır. Yetişkin
bireylerin dorsalinde diken bulunmaz ancak kuyrukta ince uzun bir zehir
dikeni vardır. Dorsalde gri, zeytuni veya kahverengi, ventralde ise
beyaz olup kenarları gri kahverengidir.(Oray, 1989)
Biyoloji:Kumlu ve çamurlu zeminler üzerinde
bulunmakta, bazen de nehir ağızlarına ve mercan kayalıkları civarına
girmektedirler.(Whitehead et al, 1984; Froese and Pauly, 2000), Bentik
bir tür olup sığ sulardan 200 m. Derinliğe kadar dağılım gösterirler. (Whitehead
et al, 1984; Oray, 1989). Dipte yaşayan omurgasızlar ve balıklarla
beslenmektedirler. (FAO, 1987; Oray, 1989; Froese and Pauly, 2000).
Ovovivipardırlar, embriyonik gelişim 4 ay kadar sürmektedir. Yavru
sayısı 4-7 (Whitehead et al, 1984; Oray 1989; Froese and Pauly,2000)
ile 4-9 (FAO, 1987) arasında değişmektedir. İlk cinsel olgunluğa
erkekler 32 cm, dişilerse 38 cm TB`de ulaşırlar.
Biyometrik veriler
Boy-dağılımı:Çalışmamız sırasında D. Pastinaca`da
5 cm`lik sınıf aralığındaki boy gruplarında incelenen total boylar
41,0-74,9 cm`ler arasında bulunmuştur. Genel total boy dağılımında
maximum değer %42,86 ile 40,0-44,9 cm boy grubunda olup, bunu ikinci
olarak %21,43 ile 65,0-69,9 cm`lik ve üçüncü olarak %14,29 ile 60,0-64,9
cm`lik boy grubu takip etmiştir.
D. pastinaca:
Toplam 14 birey ele geçirilmiştir. Bunların 8`i
erkek, 6`sı dişidir. Her üç körfezde de bulunmaktadır.
Genel boy dağılımına baktığımızda min. TB 40 cm ve
maks. TB 74,2 cm olarak görülmektedir. Erkeklerdeki min ve maks. TB`ler
sırasıyla 40 ve 74,2 cm, dişilerdeki min. ve maks. TB`ler sırasıyla 40,3
ve 68 cm`dir.
Disk genişliği; genelde min. 22,8, maks. 42 cm`dir.
D. pastinaca`da tespit edilen total boy ölçümleri
5`er cmlik gruplar halinde incelendiğinde genel olarak 40,0-74,9
cm`ler arasında bulunmuştur. Genel total boy
dağılımındaki maksimum değer %42,86 ile 40,0-44,9 cm boy grubunda
olup,bunu ikinci olarak %21,43 ile 65,0-69,9 cm`lik ve üçüncü olarak
%14,29 ile 60,0-64,9 cm`lik boy grubu takip etmiştir.
Genel olarak 40-74,2 cm boy grubunda bulunan
bireylerim ağırlık dağılımları 387,83-2955 g`dır.Erkekler 40-74,2 cm boy
grubunda ve 387,83-2955 g, dişiler 40,3-68 boy grubunda ve 392,42-1750 g
ağırlıkta bulunmaktadırlar.
Ortalama boy ve ağırlık sırasıyla; genelde 53,4 cm ve
1172,64 g; erkeklerde 54,6 cm ve 1338,41 g; dişilerde 51,8 cm ve 951,62 g
dır
igneli Vatoz adindaki balik. (Yalniz bunlar
kikirdakli baliklardandir) Daha detayli bilgi vermek gerekirse: Familya:
Dasyatidae (Igneli vatozlar= Dikenli uyusturanlar) Renkleri bulunduklari
ortama kolaylikla uyum saglar. Bazi türlerde vücut genisligi uzunlugundan
daha fazladir. Bas üzerinde sirtta ve kuyrukta zehirli dikenleri vardir.
kuyruklari yüzgeçsiz ve kamçi seklindedir. tropik ve iliman denizlerin
kiyi kesimlerinde ve su tabanlarinda yasarlar. Karnivor (etçil) olan bu
baliklarsu tabanindaki kumlara gözleri ve bas üzerindeki dikenler ve
kuyruk disarida kalacak sekilde gömülürler ve yanlarindan geçen hayvanlari
zehirleyip felce ugratarak veya öldürerek beslenirler. Çiftlesme zamani
büyük sürüler olustururlar. Tatli sularda yasayanlari da vardir. Örnek
türler: Dasyatis pastinaca (Dkenli uyusturan), Dasyatis centroura (Dikenli
vatoz), Dasyatis violeacea (Mavi dikenli vatoz) Taeniura lymna (Tirpana
baligi)
Bunlarin disinda tarif ettiginiz özelliklere uyan çok
sayida kemikli balik vardir. Bunlarin bazilari ülkemiz denixlerinde de
bulunmaktadir Trachinus draco(Trakonya= Çarpan balik= Deniz akrebi) (Ki bu
balikta bahsettiginiz çikintilar dorsal (sirt) yüzgecindedir). Bir de
Uranoscopus scaber (kurbaga baligi) bunun uzantilarida agiz tabaninda
bulunur. Her ikiside ekvatoral sularda kumlara gömülerek avlarini zehirler
veya korunmalarini gerçeklestirir
köpekbalığı ailesindendir. Sahillerin 10 - 60 m, en
çok 200 m'ye varan derinliklerin kumlu, çamurlu diplerinde hareketsiz
yatarak avlanır. Boyları 150 cm'e ulaşabilir. Çeşitli balıklar ve
omurgasızlar başlıca gıdasıdır. Kışları derinlerde geçirip yaz aylarında
kıyılara, tatlısulara ve lagünlere yaklaşır. Çiftleşerek ürer. Gebelik
süresi 15 - 18 aydır. 7 - 8 yavru yapar. Eti lezzetsizdir. Tüketim değeri
yoktur. Kamçı benzeri kuyruğu yaralayıcı, dikenleri ise tehlikeli şekilde
zehirlidir.
Dasyatis
gurubuna ait bazı türler ve isimlendirme tarihleri :
Dasyatis centroura (Mitchill,
1815) (Rina Balığı, Dikenli Vatoz)
Dasyatis brevidcaudata
(Linnaeus,1758) (Rina Balığı, Dikenli Vatoz)
Dasyatis tortonesei Capape, 1977 (Rina
Balığı, Dikenli Vatoz)
Dasyatis violacea (Bonaparte, 1832) (Rina
Balığı, Dikenli Vatoz)
Dasyatis americana (Bonaparte,
1832) (Rina Balıgı, Dikenli Vatoz)
D.americana
Latincede adı”Dasyatis Americana” ve
bizde genel olarak vatoz olarak bilinen sting-rayler, yassı gövdeleri ,
uzun ve zehirli kuyrukları ile yüzyıllarca insanlara korku salmışlardır.
Oysa sting-ray’ler hiçbir zaman diğer canlılara saldırmayan. barışçı ve
oldukça sakin yaratıklardır. Battığında acı veren battığı yeri şişiren
kuyruk iğneleri, kumun içinde saklanarak beslenen bir sting-ray’in kazara
üzerine basıldığında etkili olur. Gerçekte bu iğne, sting-ray’i baş
düşmanı olan diğer yırtıcılardan koruyan doğal savunma silahıdır.14 yıldır
on binlerce kişi tarafından ziyaret edilen bu doğal parkta, bugüne kadar
kaydedilmiş kuyruk iğnesi kazası yoktur. Sting-ray’ler ziyaretçilerin
elindeki balık parçalarının peşinde,havada dolaşan iri kuşlar gibi
döndüklerinden, kumlara gömülme gibi bir istekleri yoktur. Yuvarlak disk
şekilli bedenleri, küçücük kafaları ve suyun içinde kanatları varmışçasına
süzülen yapılarıyla sting-rayler, sürprizlerle doludurlar.
-------------------------------Dasyatis
genusuna ait bazi diger türler--------------------
D.akajei (Müller ve Henle)
D.brevidcaudata Dasyatis violacea_PW
Dastinatis pastinaca için bazi istatistikler
----à
yandaki şekil D.pastinaca’nın Türkiye’deki denizlerde dağılışını
göstermektedir. (mavi bölgeler)
D.pastinaca’nın Üreme Zamanları:
D.pastinaca
için Avlanma Yöntemleri:
Trol, Manyat, Uzatma ağları, Olta
Yaralanılan web siteleri :
*http://www.geocities.com/isitir
*http://www.maestropescador.com/Fichas_peces/Pastinaca.html
Gözde
AĞAOĞLU
|