FAMILY:Trıglıdae                   SUBFAMILY:Trıglnae

 

CLASSIS:Actınopterygıı           ORDO:Scarpaenıformes

 

Trigladae familyasının en bilinen balığı Kırlangıçtır. Lezzetli beyaz eti, avcılığının zevki ve genelde iri balık olması Kırlangıcı amatörler tarafından aranan balık yapmıştır. Yaşadığı bölgeyi terk etmeyen, genelde göç yapmayan Kırlangıçlar yerel balıklardandır. Yurdumuzdaki tüm denizlerde bulunur. Dünyada Doğu Atlantik, Norveç'ten Batı Afrika sahillerine kadar olan kıyı şeridinde, Hint okyanusunda, kısaca 8 - 24 derece sıcaklık aralığına sahip sularda bulunur. Yabancı kaynaklarda tub gurnard, yellow gurnard, searobin, sapphirine gurnard, selachi, seeschwalbe olarak geçer.

 

Kırlangıç balığının aşağıda tanıtılan ülkemiz sularında da bulunan başka türleri de vardır. Tüm kırlangıç balıklarının ortak özellikleri şu şekilde sıralanabilir. Dipte yaşarlar. Kafa gayet büyüktür, alnından burnuna doğru sert bir eğimle uzanır. Ağzı büyük ve körüklüdür. Gözleri iridir ve kırmızı,kahverengidir. Sırt yüzgeci çifttir. İkinci sırt yüzgeci kuyruğa kadar uzanır. Kuyruk yüzgeci gayet gelişmiştir.

Yan yüzgeçleri balığın vücuduna göre iri ve rengarenktir. Balık dipte yatarken yan yüzgeçlerini açarak nefis bir görüntü –

 

oluşturur. Kafasının iriliği ve vücudunun kuyruk boğumuna doğru incelmesi balığa konik bir görüntü verir. Renkleri kahverengi, kırmızı arası ve bu renklerin açık ve koyu tonlarıdır. Üzerlerinde benekler bulunabilir. Rengi yanlara doğru açılır, karnı beyazdır. Karın yüzgeçlerinin hemen önünde deri kaplı dokungaç türü organlar vardır. Bunlarla dipte dengesini bulur, hatta bu organları kullanarak dipte yürür. Dipte yaşayan küçük kabuklular ve küçük balıkları yiyerek beslenir. Genelde yavaş hareket eden bir balık olduğu halde avına saldırırken kısa ve çok hızlı bir hamle yaparak avını yakalar. 3 yaşından itibaren cinsel olgunluğa erişirler. Yaşadıkları suların ısınmasına göre Şubat - Ağustos arasında derin sularda yumurta dökerler. Yurdumuzda bu dönem yaz aylarına (tahminen Haziran, Temmuz) denk gelir. Yumurtalar pelajiktir. Yumurtadan çıkan yavrular da 2 - 3 cm. boya gelene kadar pelajik olarak yaşar daha sonra dibe inerler.

 

Cüsselerine oranla büyük sayılacak hava keseleri vardır. Balık suyun dışına çıkınca hava dolu yüzme keseleri guruldayarak inleme veya ağlamaya benzer sesler çıkarır. Eski balıkçılar bu nedenle kırlangıca derviş balık der avlamaktan çekinirmiş.

 

Asıl kırlangıçların ortalama 15 yıl yaşadıkları sanılmaktadır. Bilimsel kaynaklarda en fazla 75 cm. boy ve 6 kilo ağırlıkta bir balığın kaydı vardır. Bu balığın yaşı 14 tahmin edilmektedir. Balıkçılar arasında 8 - 9 kilolukların yakalandığı da anlatılmaktadır.

        

  Şimdi trigladea ailesinin diğer türlerini de kısaca tanıyalım.

 

 

BENEKLİ KIRLANGIÇ

 

 

 

 

Bilimsel adı Chelidonichthys gurnardus'dur. Dilimizde benekli kırlangıç olarak bilinir. Vücudunun karakteristik olarak beneklerle kaplı olmasından dolayı bu ad verilmiştir. 20 - 300 metre derinliklerde, dibi kumlu, çamurlu yerlerde bulunur, bazen taşlık kırmalık yerlerde de rastlanır. Hayat hikayesi ve yaşamı asıl kırlangıç balığı ile aynıdır. En fazla 60 cm. boya kadar büyüdüğü sanılmaktadır. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz'de bulunur. Ticari değeri kırlangıç gibidir.

 

 

KIRMIZI KIRLANGIÇ

 

 

 

 

 

 

Bilimsel adı Chelidonichthyus cuculus'dur. Kırmızı kırlangıç denebilir, dikenli kırlangıç olarak da anılmaktadır. Renginden dolayı çoğunlukla öksüz ile karıştırılır ama farklı bir türdür. Yanlarındaki plaka şeklindeki kabuklar ayırt edilmesini sağlar. Göğüs ve belinin ön kısımları pulsuzdur. Yanal çizgi üzerindeki pullar dikinedir. Alnı diktir. 15 - 400 metre derinliklerde genelde kumluk, kıyılarda taşlık kırmalık alanlarda da gezinir. Ortalama ömrü 20 yıl kadardır. En fazla 50 cm. boya büyürler. Bütün Akdeniz'de bulunur. Karadeniz de de bulunduğu sanılmaktadır. Ekonomik değeri yüksek değildir.

 

UZUN  YÜZGEÇLİ  KIRLANGIÇ

                                                                                                                                                

          

 

Bilimsel adı Chelidonichthyus obscurus'dur. Dilimizde özel bir şekilde isimlendirilmemiştir, ama birinci sırt yüzgecinin uzunluğu nedeni ile "Uzun  Yüzgeçli Kırlangıç Balığı" diye anılabilir. Yurdumuzda Akdeniz' de bulunur. Kuzey Ege, Marmara ve Karadeniz'de yoktur. Sayıca çok değildir. 20 - 170 metre derinliklerde genellikle yumuşak zeminlerde yaşar. Hayat hikayesi asıl kırlangıç gibidir. En fazla 34 santim boya kadar büyürler. Ülkemizde ticari değeri kırlangıç kadar yüksek değildir.

 

MAZAK KIRLANGICI

 

 

 

 

Bilimsel adı Chelidonichthyus lastoviza'dır. Asıl kırlangıca çok benzer. Rengi genelde koyu kırmızdır, üzerinde yer yer lacivert lekeler vardır. Benzerliği yüzünden kırlangıçla karıştırılır. Bazen küçük kırlangıçlara mazak denirken, bazen de mazak kırlangıcın küçüğü sanılır. Oysa ki böyle bir ilişki yoktur. Ilıman ve tuzlu suları sever. Yurdumuzda Akdeniz, Ege ve Marmara' da bulunur. İstanbul boğazına girmez Karadeniz’e de çıkmaz. 10 - 150 metre derinliklerde kumluk, taşlık yerlerde gezinir. 18 yıl yaşadığı sanılmaktadır. En fazla 40 cm boya kadar büyür. Eti beyaz ve lezzetlidir. Ekonomik değeri vardır.

 

 

 

ÖKSÜZ

 

 

 

 

 

Bilimsel adı Trigla lyra'dır. Türkiye'de Öksüz olarak bilinir. Diğer türlerden daha açık pembe bir rengi vardır. Akdeniz, Ege ve Marmara' da bulunur Karadeniz'e çıkmaz. 10-700 metre derinliklerde daha çok yumuşak zeminlerde gezinir. 7 yıl kadar ömürleri vardır. En fazla 60 cm. boya kadar büyürler.Sayıca çok fazla olmadığından ekonomik değeri pek yüksek sayılmaz.

 

 

 

 

 

 

NEREDE  BULUNURLAR 

Kırlangıç balıkları kışları geçirmek üzere derin sulara çekilirler. Yazları havaların ısınması ile kıyılara sokulurlar. Mayıs aylarında asıl kırlangıç İstanbul ve Marmara denizinde kanalı takiben Karadeniz'de boğaz girişine kadar çıkar. Kasım ayında da Marmara'nın derinliklerine dönmeye başlarlar

 

Yaşam alanları genelde dibi kumluk yumuşak alanlardır. Bazı türleri çamurlu diplerde de gezinir. Taşlık, kırmalık alanlar ile kaya döküntülerinin etraflarındaki açıklıklarda da sık rastlanır. 20 - 300 metre derinliklerde kırlangıca rastlamak mümkündür.

Genelde ikili veya daha fazla sayıyı içeren gruplar halinde gezerler.