GİRİŞ
Isopodlar son derece farklı formda ve
superordosu Peracarida olan zengin türlü kabuklulardır.Isopodlar
sakin olan bütün çevrelerde yaygındır.Her ortama adapte olabilen
ender kabuklulardır.Isopod yaklaşık olarak 10000 tür ve 10 subordo
içerir.Bu hayvanların uzunlukları 0,5 mm’den 500 mm’ye kadar
değişebilir(bathynomus giganteus).Filogenetik analizler ve fosil
kayıtları bu grubun paleozoik zamanın karbonifer devrinde yaklaşık
300 milyon yıl önce çıktığı kabul ediliyor.
MORFOLOJİ VE BELİRGİN KARAKTERLER
Kabuklular farklı olarak isopodların
vücutları üç ayrı bölgeden oluşur.Baş,göğüs ve karın.Isopodlarda göğsün
birinci segmenti başla birleşmiştir.Geriye kalan yedi segmenti pereondan
oluşur.Her biri bir çift bacak içerir.Bunlara pereopodlar da denir.Bu
bacaklar hareketi ve avını yakalamasını sağlar.Isopodlarda karın
kısmında ilk olarak beş segment bulunur ve bunlara ek olarak altıncı
segment daha geniştir.buraya pleotelson denir.Beş segmentli olan
kısımlardan bir çift ayak çıkar.Bunlara pleopod denir.Bu ayaklar yüzmeyi
ve solunumu sağlar.Isopodların birleşik gözleri ,iki tane anteni,
ve dört tane çenesi vardır.Birinci antenler hassas bir yapıya
sahiptir.İkinci antenler ise dokunsal bir yapıya sahiptir.Mandibüller
birinci maxil ikinci maxil ve ayak çeneleri vardır.Bu çeneler önden
arkaya doğru sıralanır.
ISOPODLARA AİT ÖZELLİKLER
1-Gözleri
sapsızdır.
2-Kabuk kalkan başa
indirgenmiştir.
3-Temel gaz değişim
yapıları pleopodlardır.
4-Kas tabakası son
derece yapılı tek fibrillidir.
5-Ayakları her
zaman tek eklemlidir.
HABİTATLARI
Tüm okyanus
dünyasından denize ait bilinen tür sayısı yaklaşık olarak 4500
dür.Denizde orta kısmından dip kısmına kadar olan yerde ve bir
kaçıda pelajik bölgede bulunur.Bazı gruplar tatlı sularda
koloni oluştururlar.Yaklaşık olarak 500 kadar tür
göller,nehirler,akarsular,yeraltısuları dahil ..Su bazı tropikal
bitkileri barındırır.Onlar genellikle ortak bir yapı gösterirler.Karadan az uzakta olan yerde deniz türlerine ait olan
subordolar şunlardır:Asellota,Anthuridea,Gnathiidea dır.Bunlar çok
yaygın subordolardır.Sahil çizgisinde yaşayan en önemli 3 familya
şunlardır:Sphaeromatidae,Idoteidae ve Cirolonidae
Derin denizde bütün diğer isopodlar hariç tutulduğunda Asellotanların
sayıca fazla oldukları görülür.Gerçekte çevrede evrime ait ışınıma maruz
kalmıştır.Anthuridea subordosuna ait türler azdır.Boru şeklinde olan bu
formların yaşadığı yerler derin olmayan sular ve sığlık
bölgelerdir.Onlar özellikle değişik tropikal resiflerde yaşarlar.Oniscidea subordosuna ait türler tamamen karaya aittir ve onlar karda bulunan
başarılı kabuklulardır.
Isopodlarda beslenme çok
değişiktir.Belirli habitatların yanında isopodlarküçük
otçullar,yırtıcı hayvanlar ve parazit olarak enerji devrinin en önemli
unsurunu oluştururlar.Genelde ilkel subordolar (phreatoicidea,asellota,microcerberidea,calabozidea,oniscidea,valvifera)
otçullardır.Halbuki diğer ordolardan türeyenler (flabellifera,epicaridea,gnathiidea)
etçil ,yırtıcı ve parazittirler.Orçulların öğütme mandibülleri
vardır.Etçil olanlarında tipik kesme mandibüllere sahiptir.
Isopodların larva
dönemleri yoktur.Embriyo evreleri dişi yumurta keselerinde
gerçekleşir.Yumurtadan çıkınca dişi yumurta kesesni terkeden yavrular
yetişkin bireyleri andırır.Üremelerinin şubat ve ağustos aylarında
gerçekleşyiği gözlenmiştir.Dişi birey yaklaşık 20-30 yumurta taşır.
Isopod embriyosu dişi yumurtasından çıkar.Bunlara manca
denir.Embriyonun gelişmesi kuluçka boşluğunda olur.Bu formların yüzme
yetenekleri sınırlı gözükmektedir ve bu özellik yüksek yayılma
özelliğini sınırlar.
KAYNAKLAR
Brusca, R. C. 1984. Phylogeny, evolution and
biogeography of the marine isopod subfamily Idoteinae (Crustacea:
Isopoda: Idoteidae). Trans. San Diego Soc. Nat. Hist. 20: 99-134.
Brusca, R. C. and E. W. Iverson. 1985. A Guide to the
Marine Isopod Crustacea of Pacific Costa Rica. Revista de Biologia
Tropical 33, Supplement 1:1-77.
Brusca, R. C. and B. R. Wallerstein. 1979. Zoogeographic
patterns of idoteid isopods in the northeast Pacific, with a review of
shallow-water zoogeography for the region. Bull. Biol. Soc. Wash. 3:
67-105.
Brusca, R. C. and G. D. F. Wilson. 1991. A phylogenetic
analysis of the Isopoda with some classificatory recommendations. Mem.
Queensland Mus. 31: 143-204.
Brusca, R. C., R. Wetzer, & S. France. 1995. Cirolanidae
(Crustacea: Isopoda: Flabellifera) of the Tropical Eastern Pacific. Proc.
San Diego Soc. Nat. Hist. 30: 1-96.
Cohen, B. J. & G. C. B. Poore. 1994. Phylogeny and
biogeography of the Gnathiidea (Crustacea: Isopoda) with descriptions of
new genera and species most from south-eastern Australia. Mem. Mus.
Victoria 54: 271-397.
Delaney, P. M. 1989. Phylogeny and biogeography of the
marine isopod family Corallanidae (Crustacea, Isopoda, Flabellifera).
Contrb. Sci., L.A. Co. Nat. Hist. Mus. 409: 1-75.
Grassle, J. F. & N. J. Maciolek. 1992. Deep-sea species
richness: Regional and local diversity estimates from quantitative
bottom samples. Am. Nat. 139:313-341.
Hessler, R.R. and G.D.F. Wilson. 1983. The origen and
biogeography of malacostracan crustaceans in the deep sea. in, R.W. Sims,
J.H. Price and P.E.S. Whalley, 1983, Evolution, Time and Space: The
Emergence of the Biosphere, Academic Press, N.Y. [Systematics Assoc.
Special Vol. No. 23]. pp. 227-254.
Hopkin, S. P. 1989. Ecophysiology of Metals in
Terrestrial Invertebrates. Elsevier Applied Science, Barking.
Kensley, B. 1984. The role of isopod crustaceans in the
reef crest community at Carrie Bow Cay, Belize. Mar. Ecol. 5(1):29-44.
Kensley, B. & M. Schotte. 1989. Guide to the Marine
Isopod Crustaceans of the Caribbean. Smithsonian Institution Press,
Washington, D.C.
Kensley, B. In Press. Estimates of species diversity of
free-living marine isopod crustaceans of coral reefs. Coral Reefs.
Kensley, B., S. Schilling, & M. Schotte. 1996. World
List of Terrestrial Isopods (Oniscidea). Smithsonian Institution Gopher
Server, accessible via Smithsonian Home Page on WWW. In draft version.
Kensley, B. & M. Schotte. 1995. World List of Marine and
Freshwater Isopods. Smithsonian Institution Gopher Server, accessible
via Smithsonian Home Page on WWW.
Moore, W. ms. Historical biogeography of the central
tropical Pacific based on anthuridean isopod crustaceans. In draft
version.
Perry, D. M. and R. C. Brusca. 1989. Effects of the root-boring
isopod Sphaeroma peruvianum on red mangrove forests. Mar. Ecol. Prog.
Ser. 57: 287-292.
Poore, G. C. B. & G. Wilson. 1993. Marine species
richness. Nature, London 361: 587-583.
Richardson, H.R. 1905. A Monograph on the Isopods of
North America. Bulletin of the United States National Museum 54:1-727.
Salemaa, H. 1978. Geographic variability in the colour
polymorphism of Idotea baltica (Isopoda) in the northern Baltic.
Hereditas 88: 165-182.
Salemaa, H. 1979. Seasonal variability in the colour
polymorphism of Idotea baltica (Isopoda) in the northern Baltic.
Hereditas 90: 51-57.
Schram, F. R. 1970. Isopods from the Pennsylvanian of
Illinois. Science 169: 854-855.
Schram, F. R. 1974. Paleozoic Peracarida of North
America. Fieldiana, Geology 33: 95-124.
Stepien, C. A. & R. C. Brusca. 1985. Nocturnal attacks
on nearshore fishes in southern California by crustacean zooplankton.
Mar. Ecol. Prog. Ser. 25: 91-105.
Sutton, S. 1972. Woodlice. Ginn & Co., London. 144 pages.
Vandel, A. 1960. Isopodes Terrestres (Premiere Partie).
Faune de France 64:1-41 6.
Wallerstein, B. R. & R. C. Brusca. 1982. Fish predation:
A preliminary study of its role in the zoogeography and evolution of
shallow-water idoteid isopods (Crustacea: Isopoda: Idoteidae). J.
Biogeography 9: 135-150.
Wilson, G. D. F. 1980. Superfamilies af the Asselota (Isopoda)
and the systematic position of Stenetrium weddellense (Schultz).
Crustaceana, 38(2): 219-221.
Wilson, G. D. F. and R. R. Hessler. 1987.
Speciation in the deep sea. An. Rev. Ecol. Syst. 18: 185-207.
